Images

A Volunteer’s Eye on the Flaws

When I suggested to make a post for my Opinion madamak nga kitan dagijay Comments ti tatao makita nga talaga nga hati ti tao ada ka ta nga haan nga da nga binasa nga usto ngem ado ibagada, at least pay di daduma ta nalawagan. This article is suggest ko lang nga i post ni TCC ok lang met nga newspaper ngem nangina ti aggi publish ti newspaper. Ngem tadta gamin narigat ti privacy isu nu ada ti kunada nga opinion ma backlash ka ti kum kumpurmi nga sarita ingana mabaliktad ka (chis miss kumbaga)

Ngem, ibingay ko manen ti maipapan iti esperiensiak idiay BSU, La Trinidad diyay Bagong Pilipinas Serbisyo Fair idi. Adu ti Naka benepisyo manipud kadagiti nagduduma a serbisyo (Government Programs) a nakaala sadiay, lalo na ti mai kadua nga aldaw na diyay event mas naging active.  Ngem siasino ba a talaga ti nakabenepisyo? Dagiti nagorganisar? Dagiti nagtrabaho idiay event? Wennu dagijay dinmalo?. 

Nagtrabaho ak kas boluntaryo sadiay, ket wen, nakitak a adda scripted a parte a mangmangyare karkaro di kunanda nga nu umuneg ni Romualdez ket i bandera you dagita mini flags. (script samet para mayat nga kitan idjay video iti News ken post tapno makita a nasayaat idiay socmed metlang.) 

Mayat flow ti programa, kasla naipareparem a pasamak, From Uniform, food and water station ada met lang ID dagijay kakadwa nga staff tapno nalaka nga ma approach idjay nu ada man ag damag.

Awan met naging aberya di umuna nga aldaw, ngem ti maikadua nga aldaw ket sabali nagsasaruno dagiti tattao. Apay? Idiay maikadua nga aldaw, mas naging aktibo dagijay agal ala dagiti serbisyo (Government Programs), ta ada iti stub nga may ited kinyada nga isukat da idjay booth ti DSWD tapno makaala da iti Family Food Pack.

Metlang gayam nga nasdaaw ak idi dan danin 4:30 kaaduwan ket ag simsimpan tani malem en ken awan metlang en ti ag-avail idjay daduma nga services ngem di ayan ni DSWD ayo permi paylang tah napipilaan. Kitkitak dagijay kakadwak nga volunteer jay daduma daka naka ala ngem angsan jay tag 5,4,3,2? Jay mismo nga nangibaon kinyami awan inted na nga stub kinyami (haan ko met nga isakit ti nakem diyay tani inconsider ko nga voluntary works) masdaaw ak lang ta ni isu panay baga di kakadwak Kunan di maysa “apay awan stab mo” sungbat ko met “awan haan met nga sapol” isu nga in-awatan dak ti 5 nga claim stab.  ibagak manen “apay pang us usaram tuy 5 apay kayam bagkaten aya?” after that sige ipilak man ngem bigla ak nag decide pumanaw pay kay pila ag assist kitdi biit. Maysa metlang nga rason isu nga inbagak nga ag assist awan met diyay idjay interest ko.

After time pass naka ala en di kakadwak ngem nas daaw ak tani kunak nu subra ti maysa manen ti alan ti maysa tao sag gay sa da metten kitdi, diyay gayam ada nang ibaga kinyada nga 1 per person lang en kano. Paspas  nga naka ala jay kakadwa uray nu atidog di pila, tani kaaduwan met lang nga nag pila awan stub da, ti amo da lang di nang avail ti service ket ma ikan. Isu nga nakitak di dismayado nga rupa metlang nga ada ti damag kas anu?, nya nga stab?, pangalaan?. Ada ak lang idjay igid trying to to explain and assist nu kas ano diyay stab nga ma avail in bagak nu open pay di nang av avail an you ti services idjay you nga idamag. Ada mang ibaga, awan met gamin kun kunanda, ada met mang ibaga “awan met di Kalman” (haankon ibaga di specific nga government agencies, Di Government Programs nu sino di nakaassign idjay). Nakitak ti Tao nga karasubli nga ag pila ken ag damag, Di daduma met pinmanaw en. That time nag decide ak nga ited ko ladtan di stab ko. (han ko met kitdi inwaras ngabasta basta kinitak metlang di pang itedak)

Nag decide ak nalang nga ited tani nu panunuten nya ba talaga pag usaran na ti Family Food Packs (FFP). Haan ak met nga di ag rigat nga talaga, ada met ti trabaho uray kas kas ano, ken haan met nga kaawanan nga kurang ti kanen. Ap apan ti oras idjay inbis nga naka awid piman ti DSWD ( Haan nga panang dadael ngem syempre isuda ngarud ti last idjay) kit kitak apay nga pado nga pa ado ti tat tao pati uubing (haan ko lang nga sure ngem as in pa adu nga pa ado tani pati uubing ken lakay, baket ag pila dan ti amo da sa ket relif nga basta may ted lang. Idjay ko nakita nu sino en pang itedak di stab ko sakto inmay met diyay maysa nga barkadak nga student inted ko kinya di maysa tani working student suna. (kasapulan na metlang tani suportaran na school, Fam, ken work na). Lastly inted ko ti stab ko idjay maysa family nga inkadwa da pay di anak na panag amo dah nu 3 dah tallo ma ala na isu inted ko di last nga stab kinyada. ap apan ti oras mga 6:30 haan ladta nga ma baw bawasan ti tao kundi ada pay may nayun uray uubing di daduma naka school uniform. (nakitak metlang jay ex ko)

Nag pa igid ak just observing, hanggang ada inmasideg nga maysa nga ama ada baby na kunanna “Sir mabalin ngata nga may avail daytuy” inpakita na kinyak di stab kasla 10 subra pay ahh dinamag ko isuna  “apay sir nangalaan you ti stab you apay nagado?” ited kano di ka baranggay da nga ag trab trabaho. Inbagak nalang kinyana tani duduwakami met idjay igid in expalin ko nga per individual met kitdi diyay stab ngem para idjay nag avail ti service ket isu nga may ited dayta, haan ko Ladta kinontra ken dinamag nu ada in avail nan ga service idjay Government programs nga ada idjay basta kinadwaak isuda nga inmuneg idjay kadwa jay partner na, after that inbagak nu ada balak na iwaras jay stub na haan nga idjay ngato or idjay am amo na ladtan tani permi adu kayat maka ala idjay food pack baka nu pag rugian kitdi ti gulo. Nag decide akon metlang nga magawid tani narigat nu ag escalate di situasyon idjay. Kar karo awan ti makita nga Guard or Police nga mag descalate nu ada mang yari. Isu nga di nalpas nga naka ala di naki sao kinyak inmikat akon pan panunutek ag lin linukuwan tayo lang nga tao aya.

Isu nga panang amok metlang gayam kaaduwan idjay kakadwa nga nag trabaho isuda ti kaaduwan ti inal ala da nga Family Food Packs. (FFP) Sabali habol dah gayam haan nga di maka tulong di maala sa ti after dah. May kat katawaan ak idjay nga napasamak mag magna ak paawid nga ada sakit nakem na idjay nang yari anya diyay kano ngay kun kunak ladtan after diyay nga event permi bain ko tani maysa ak idjay nga nag trabaho keta adu ag damag manu ngay share mo? Ada inted dah? Ket in the first-place nay baon ak lang idjay nga tumulong tani ag kurang da kakadwa, da isuda nang I register kinyak in abot da ladtan di ID ken uniform idi aldaw na di program nga diyay. (haan ko pay amo ada gayam kasjay nga may ited). 

Adu adu mang mangeg ko nga madi di nalpas di event nga diyay ada mang ibaga pil pilien da lang it itedan dah. Gapo lang di haan nag kaawatan nga claim stab na dadael kitdi di main purpose na di event.

Haan ko met ibag baga nga madi ti dumawat ngem kitan da kuma di situwasyon haan tayo met nga di kaawanan la unay para piman diyayadjay nag avail haan met nga dakes ti ag avail ngem di daduma apay nga apan kayo indulin, di daduma sabali nang iwarasan da, nya ngay dayta ngaaramid apay agbibisin tayo aya la unay? Ag rigat tayo ba nga kurang nga haan tayo maka pangan en uray 3 or 2 ti maysa aldaw? Ada pay met timas ag rig rigat nu kinyatayo diba? Ada pay met mas ag kasapulan nu kinyatayo.

Haan kadi kuma nga ini is style ti corrupt nga panunut wen nga ag payso ag initiate da ti tumulong, maki binnadang ken voluntarism awan dakes na diyay mayat nga practice, hope maawatan kuma daytuy article ko tah inkarigatak nga in Ilocano tani di last nga article ko haan da maawatan sa ti English.

By: Veiled Veritas

Chapter 1. The Formation of TCC 

Ikukuwento  ko kung paanu nag-umpisa at kung anu ang TCC or The Cordillera Connection. Para po makilala ng mga kasama natin, ang mga followers pati na rin mga bashers kung anu ang history at mga nagawa ng TCC. Eto rin ang kwento ng mga paghihirap namin dito sa London hanggang sa naka-establish o nakaluwag kami, dahil kasama yan sa history ng TCC. Eto ay para malaman din ng mga kasama at mga dating kasama sa TCC sa iba’t ibang bansa at sa Pilipinas. Ako lang kasi ang may alam kung paanu nabuo ang TCC at ngayon ko lang sasabihin eto. Eto ay para maliwanagan ang lahat sa kinakalat ng mga naninira sa atin at salamat diyos, hindi umobra. Pinagpiyestahan lng ng mga mahilig sa chismis pero hindi tumalab sa kasalukuyang political advocacy ng TCC sa Benguet. Ginagawa natin ito para maliwanagan ang marami sa mga kakailian sa Benguet na inulaw ng kurap na politiko na hanggang ngayon, marami pa rin ang hindi naiintindahan kung gaanu kasama ang ginawa sa ating probinsya. Marami pa rin ang nag-aakala na gumanda ang ating probinsya dahil daw sa politiko na eto at marami daw natulungan na mga kakailian. Di pa rin nila naiintindihan na ginamit lang ang probinsya pati mga kakailian natin para magnakaw sa pondo ng gobyerno.

Paanu nabuo ang TCC? Ako po ay dumating dito sa London noong 2009 hawak ang student visa. Maganda naman po ang trabaho ko sa Pilipinas noon pero uso po kasi sa panahon na yun ang pag-aabroad gamit ang student visa dito sa London kaya naengganyo ako at dahil nauna na dito ang girlfriend ko na syang naging asawa ko ngayon. Nag-aaral po kami habang nagtratrabaho. Sa student visa rules, 20 hours lng ang pwede naming trabaho na legal sa mga nursing homes o hospital per week, kaya ang iba nagtatrabaho under the table  o cash on hand gaya ng pagnananny o pagbabantay ng bata (kung babae ka), paglilinis sa mga bahay o kung anu mang pwedeng trabaho na cash ang bayaran dahil bawal kapag lumagpas ka sa 20 hours. Madedeport ka kapag nahuli ka. Sa aming mga lalaki, walang masyadong mapasukan na ganun kaya ako 20 hours lang ang pwede. Pero noong bago palang akong dating dito sa London, nasubukan ko na maglinis linis, at magtrabaho sa isang Jewish take-away shop. Nasubukan kung pumasok sa loob ng malaking basurahan na pinahugasan sa akin. Sa karanasan ko hindi pangmatagalan ang mga trabaho na ganon dahil minsan hindi ka tatawagan. Ganun kahirap ang naranasan ko dito noong una. Kahit naman sino na pupunta dito na student visa, halos ganun ang kapalaran. Professional ka man sa atin, doctor, engineer or attorney, may mga police pa nga, kelangan mong lunukin ang pride mo for survival dito. Marami ang hindi nakayanan at umuwi na lamang. Kami ay nagtiis at nagtuloy tuloy lang. Ang unang kurso ko ay NVQ in Health and Social Care o isang vocational course para sa qualification ng mga magtatrabaho bilang mga carers sa mga nursing homes o hospital. Noong 2010, napag-aralan ko na walang career progression ang course namin na eto dahil kapag natapos kami at walang mapasukang trabaho na magsponsor sa amin para bigyan ng work permit, ibig sabihin kelangan naming umuwi sa Pilipinas o kaya mag-aral muli para lang makakuha ulet ng student visa para lang magtuloy pa kami dito sa London. Dahil dito marami sa mga kababayan natin ang umuwi na lamang o lumipat sa ibang bansa o kaya nagTNT dito sa UK. Ako naman pinag-aralan ko kung anung pwedeng kung gawin para makakuha ng work permit o work visa. Tatlo ang most possible ways para dito, Una, kung may magsponsor na employer para sa work permit, Pangalawa, kung makapag-asawa ka ng may work visa o kaya citizen. Obviously, Malabo sa akin yung dalawang options lalo na ang pangalawa dahil hindi ko naman pwedeng iwan ang aking girlfriend para lang magkaroon ng magandang papel dito. Etong pangatlo ang pwede sa akin, yung mag-aral ako ng Bachelors Degree Level, Masters or Doctoral degree para mabigyan ako ng post-study work permit kapag natapos ko ang kurso. Ang post-study work permit ay syang daan para makakuha ng full work permit hanggang sa settlement dito sa UK. Iyon lang pwede sakin kaya un ang tinahak ko. Nag-enrol nga ako ng Masters Degree dito sa London. Jan ngayon nag-umpisa kung paanu ko binuo ang TCC. 

Nag-aral at nagtapos po ako ng Master in Business Administration or MBA dito sa London. Actually, dalawa ang Masters Degree ko dito sa London. Dahil noong 2018, nakapagtapos pa ako ng isang masters degree. At topic ko rin po yan in the future. So noong last quarter ng 2010, nag-enrol po ako ng MBA or Master in Business Administration na post-graduate program ng University of Gloucestershire. Natapos ko po eto noong March 2012. Bago nga pala ako ng-enrol noong 2010, nakapasok ako sa agency na NHS Professionals na noon ay provider ng mga temporary or agency staff ng mga majority of National Health Service Hospitals dito sa UK. At doon ako nakakapagtrabaho as Healthcare Assistant o Nursing Aide habang nag-aaral. Siyempre 20 hours per week pa rin ang allowed at full time lng kapag term breaks. Yun po ang bumuhay sa akin habang nag-aaral ng MBA. Napalitan ng pag-asa yung masalimuot na situation  noong unang dating namin na napakahirap at napaka-stressful. Maswerte ako at nakakapagtrabaho ako sa iba’t ibang hospitals sa London na hawak ng NHS Professionals. Iilan po sa mga katulad kong student visa holders ang mapalad na makapasok sa ganung opportunity. Nagtuloy nga ako sa pag-aaral habang nagtatrabaho naman na part- time. So anu naman ang relasyon ng pag-aaral ko ng MBA sa pagkabuo ng TCC? Since ang MBA ay tungkol sa pagmamanage or administration ng Business, napag-aaralan naming ang mga iba’t ibang theories at strategies sa pagpapatakbo ng isang business organisation. Dito ako nagkaroon ng idea na magset-up ng group or organisation para maiapply ko ang mga napapag-aaralan ko. Parang practice ko sa pag-set-up at pagpatakbo ng isang organisation. 

Noon po ay umuuso ang mga groups at pages sa social media particularly facebook. Naisip ko na umpisahan ko sa social media dahil un lng naman ang kaya kong gawin sa panahon na yun. Isa pa, natutuwa ako sa mga ibang groups at pages na nauna na tulad ng I love Cordillera at One Cordillera. Paramihan sila ng members at nakikita ko ang mga rules na nilalatag ng mga admins. Sabi ko, parang business or community organisation eto na may structure. So noong September 21, 2011, nagcreate ako ng Facebook Page na The Cordillera Connection. Noong panahon na yun, hindi ko pa nakikita ang difference ng facebook group at facebook page. Yung mga una kong post ay walang hatak o walang reactions. Nakikita ko ung mga groups tulad ng I Love Cordillera na maraming interactions dun lalo na sa mga katuwaan na post. Kinabukasan, September 22, 2011 ay nagcreate naman ako ng facebook group na The Cordillera Connection. At pakay nga nito ay connecting the people of the Cordilleras. Ang The Cordillera Connection Facebook group ang nagkaroon ng maraming interaction kaya nagrecruit ako ng mga unang admins at meron naman mga naging interested. Ang mga post lng po noon ay halos mga kenkoy at katatawanan. Doon po nagiging active ang mga admins na narecruit ko. Ung mga iba ay mga kakilala ko, ang iba naman ay mga totally strangers na willing maging admin. Etong The Cordillera Connection page naman ay hindi masyadong pinapansin dahil wala pa siguro ang mga algorithms para humatak ng likes. Wala pa noon ang mga monetisation programs ng Facebook. Noon po ay hindi ako nag-assign ng ibang admins sa dito sa TCC Page dahil walang interactions. Sa TCC Facebook group po ako nag-assign ng ibang mga admins para may taga regulate sa mga posts at comments. Nitong 2020 lng po ako ang nag-assign ng ibang admins sa TCC page para may magreply naman sa queries. So hindi po totoo na sinarili ko ang TCC page na ito. From 2011 hanggang 2019 po ay ako talaga ang admin nitong TCC page na eto dahil wala masyadong active interaction sa page nato. Sa TCC facebook group po active ang mga members. Wala po ako kausap para itayo ang TCC Page at TCC group. Itinayo ko lamang sya na mag-isa. Unti unti lamang lumaki at nagkaroon ng direction sa mga sumunod na mga taon. Pinalitan ko po ang pangalan ng TCC Facebook group ng The Cordillera Binadangan Connection, Incorprated- TCBCI noong April 2025 dahil sa mga supporters ng TCC na mga pro-Yap na ayaw nilang nagpopost ang TCC page ng kontra kay Yap. Gusto nila pro-Yap din ang TCC. Yun ay hindi ko matiim kaya ihiniwalay ko ang TCC Page sa TCC group. Noon ay nakkiita ko na ang di magandang ginagawa sa ating probinsya. Kaya nagmission ako na labanan ang mga maling information na umuulaw sa mga kakailian sa Benguet.

Yan po ang storya kung paanu nabuo etong TCC facebook page at TCC facebook group. Sa susunod po na content ay tungkol naman sa mga accomplishmensts, struggles, at downfalls ng TCC, kung paanu pumasok ang ibang members at admins sa facebook group at kung paanu naging charity ang TCC. 

Dating back to April 21 to 22, 2024, I was one of the field journalists assigned to cover the “Bagong Pilipinas Serbisyo Fair” in Benguet State University, La Trinidad, Benguet. I witnessed firsthand the intersection of government service and political theater. The event was a sprawling affair, drawing over 50 agencies to showcase projects and initiatives, providing assistance and services to those who showed up. As a field journalist, I was given an assignment to shadow a guest from the Office of the Malacanang Palace (I’ll keep the specific agency vague to avoid obvious implications). As the program went on, we inspected sites, reviewed budgets, and engaged with local officials. It was during one of these onsite visits that I overheard a conversation between the Malacanangguest and a local official—a chat that stuck with me long after the event ended. “Tatakbo kaya si Yap sasusunod?” the guest asked—roughly, “Will Yap run again next time?” The local official’s response was cautious: “I don’t know, sir, maybe.” But the guest pressed on: “Sakit naman kase sa ulo yan siYap”—”That Yap is such a headache.” The rest of the reply faded into the background noise, but the words hit me. Why does this person have such a disliking for Congressman Yap, when he’s often hailed for his projects?

This got me digging deeper, researching his initiatives and the narratives around them. Take the TUPAD program, for instance. From what I observed, the qualifications for beneficiaries under Yap’s oversight sometimes diverged from standard barangay guidelines. I witnessed barangay officials patiently explaining the required details to applicants, only to hear grumbles like, “Ganto naman yung qualification kay Yap”—”That’s just how Yap sets the qualifications.” This discrepancy bred resentment among some local leaders, who felt sidelined. Was this a genuine effort to tailor aid, or a way to consolidate influence? It’s worth questioning, especially when government programs are meant to be equitable and transparent. And get this—I know someone from back in 2022 who enlisted for TUPAD and got selected, even though her husband is a seaman abroad. Out of all the people who really need it, why her? Maybe they just didn’t do a proper background check.

Then there’s the scholarship stuff. Yap’s office frequently posts about educational opportunities, but these are actually Commission on Higher Education (CHED) programs like the Tulong Dunong Program (TDP) and the CHED Scholarship Program (CSP), with the provincial government and TESDA chipping in too. From what I know, do they have rigorous screening? But it’s really different when it comes to students’ views. I overheard—and actually saw—students filling out CHED application papers that were often routed through Yap’s office. What, then, is the CHED regional office really doing? Is the Congressman also in charge of CHED’s work? And for TESDA, they have a free tuition with allowance program that’s widely available nationwide, but it seems all the credit goes to the congressman. Did he initiate it? Did he inject additional funds? Or is this just savvy branding, claiming credit for work that’s already government-mandated?

Don’t get me wrong; these projects are commendable. Scholarships uplift youth, and TUPAD helps the vulnerable. But when they’re government-funded, they shouldn’t be hijacked for personal glory. If Congressman Yap added his own money or pushed for implementation, that’s praiseworthy—hats off. But what if this is just a potential tactic to deceive and build trust, turning public services into political currency?

Fast-forward to the 2025 elections, where Benguet’s political scene was heating up. Social media became a battlefield, with influencers and vloggers amplifying successes and failures. Here’s what I observed during the campaign: When projects shone, the praise was singular: “Dayta ti Congressman me” (“That’s the Congressman”) or “Thank you, Congressman.” But when issues arose—like road projects or flood control in the province—the blame shifted dramatically. Comments like “Inkayo ireklamo idjay DPWH haannga ditoy Facebook” (“You should complain to DPWH, not here on Facebook”) or “Haan nga project ni Cong dayta” (“That’s not the Congressman’s project”) deflected responsibility to the Department of Public Works and Highways (DPWH), contractors, or even the municipal government. One viral post even captioned a stalled road: “Nu talaga metlang ni Tagelnga dayta ituloy na di Kalsada idjay…” (“If Tagel really wants it, let him continue the road…”). I couldn’t help but wonder: Why not hold the contractor accountable, instead of challenging a rival politician to finish it?

This selective outrage exposed a deeper flaw in politics, where credit is hoarded and blame is outsourced. Now, with allegations of anomalies swirling around Yap, social media remains ablaze till today. We still see posts about them, with comments twisting in confusion, some invoking faith: “Seek the Lord and He will give you peace.” But do they really grasp the phrase? If Yap is truly innocent, why the fear of accountability? This isn’t about blind loyalty or support for politicians—it’s about understanding how politics really works.

What exactly is a congressman’s job? Do we really understand how the President down to barangay officials operate? I’ve seen people beg barangay captains for financial or medical aid, but is that really their mandate? “Talaga bang trabaho nang Brgy. Captain mag bigay ayuda?” (“Is it really the barangay captain’s job to give aid?”) “Ganun ba ang gampaninnang isang Opisyal?” (“Is that the role of an official?”) They can refer folks to government programs, but they shouldn’t claim the credit. Claiming others’ work just erodes trust and distorts democracy.

In Benguet, we’ve seen how this plays out: projects praised as personal triumphs, failures blamed on scapegoats, and elections fought in echo chambers. As we move forward, let’s demand transparency and hold leaders accountable for their actual roles—not the whole system’s mess. Only then can we build a politics of genuine service, not just self-serving theater.

By Veiled Veritas

Buy your TCC T-shirt Souvenir comes in a gray colour in different sizes. The print is direct -to-garment print so it is very durable even after multiple washings. The shirt material is also of excellent quality. We will ship you order from the western side of the world, unfortunately prices don’t come cheap. Prices include shipment fee.

Buy our TCC Shirts, with excellent print and quality even after several washes. Also available, TCC Black Cap and TCC Mug. We can ship anywhere in the world.

It’s election, not war, be kind. We shall talk about politics in a calm interesting manner. No need to hurt anyone’s feelings. When you vote, it’s for your own sake. Choose the one that best represents or can effectively govern you and your community.